مصحف براى كتابهاى آسمانى پيش از اسلام هم مرسوم بوده است . « 1 » و در موارد ديگر هم به كار برده مىشده است . از سوى ديگر كسانى كه در عهد پيامبر به جمع قرآن پرداختند ، مانند ابى بن كعب ، معاذ بن جبل ، سالم مولى ابو حذيفه و زيد بن ثابت ، هر كدام قرآنى داشتند كه از آن به عنوان مصحف ياد مىشده است . « 2 » به همين دليل ابو عبد اللّه زنجانى ( م 1360 ه - ق ) مىنويسد : نويسندگان آيات را بر پوست درخت خرما و استخوان كتف شتر و سنگ‌هاى نازك و احيانا حرير و . . . مىنوشتند و عادت عرب استفاده از چنين وسائلى بود « و كان يطلق عليها الصحف » و بر اين نوشته‌ها تعبير به صحف مىكردند و پس از بعثت پيامبر و نزول قرآن اين نوع بكارگيرىها ادامه يافت . « 3 » بنابر اين درست است كه اگر اصطلاح صحف و مصحف حتى بعدها به غير قرآن و يا كتابهاى پيشينيان اطلاق شده به اين خاطر بوده كه هنوز علم براى قرآن نشده است ، « 4 » اما چنين هم نبوده كه نامگذارى در عهد خلفا شده

--> ( 1 ) - سجستانى از ابو اسحاق فزارى نقل مىكند به اوزاعى گفتم مصحفى از مصاحف روم ( كتب دينى روميها ) به دست ما مىرسد چه كنيم آيا مىتوانيم آن را بخريم ، اوزاعى مىگويد چگونه مىخواهى كتابى بخرى با آنكه مطالب شرك آميز دارد . نك : المصاحف / 177 ، ذيل بيع المصاحف . ( 2 ) ابن النديم ، كتاب الفهرست / 29 ، تحقيق رضا تجدد ، 1350 ش . ( 3 ) زنجانى ، ابو عبد اللّه ، تاريخ القرآن / 50 ، تهران ، منظمة الاعلام الاسلامى ، الطبعة الاولى ، 1404 ق . ( 4 ) به عنوان نمونه در منابع حديثى و تاريخى به مناسبت داستان هجرت به حبشه و ذكر كتب نصارى آمده است : و قد دعا النجاشى اساقفته ، فنشروا مصاحفهم حول مسألتهم . اين هشام ، سيرة النبى ، ج 1 / 373 ، بيروت ، چاپ جديد احياء التراث ( ج 1 / 335 ، چاپ قديم ) تحقيق مصطفى السقا ، ابراهيم الابيارى ، الطبعة الأولى ، 1995 م - 1415 ه